Powiat oleśnicki, gmina Oleśnica
(nazwa niemiecka Klein Ellguth, Kreis Oels)
Zabytki w Ligocie Małej
W ewidencji zabytków w Ligocie Małej ujęto m.in. kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, zabudowania dwóch folwarków oraz zespół leśniczówki pod nr 125. W skład tego ostatniego wchodzą: leśniczówka – dawny domek myśliwski, obecnie budynek mieszkalny – budynek gospodarczy oraz park.
Miejscowość wzmiankowano w 1423 roku jako Kleyn Elgot. Ligota Mała przez stulecia należała do dóbr książąt oleśnickich. W 1785 roku była już znaczną wsią, w której znajdowały się kościół, szkoła, trzy folwarki i owczarnia. Miejscowość liczyła wówczas 687 mieszkańców. W 1830 roku wzmiankowano w Ligocie Małej 142 domy, dziedziczne sołectwo, folwark, browar, gorzelnię oraz owczarnię. W 1845 roku wieś liczyła 150 domów i 957 mieszkańców. W rękach książąt oleśnickich Ligota Mała pozostawała do 1884 roku. Po śmierci księcia Wilhelma von Braunschweig-Oels i wygaśnięciu oleśnickiej linii dynastii Welfów jej dobra zostały podzielone pomiędzy Hohenzollernów i Wettinów. Ligota Mała przypadła Hohenzollernom i stała się własnością pruskich następców tronu. Ostatnim właścicielem majątku był kronprinz Wilhelm von Preußen (ur. 1882, zm. 1951), najstarszy syn cesarza Wilhelma II. Dobra w Ligocie Małej były oddawane w dzierżawę. W latach 1872–1876 jako dzierżawca występował porucznik Arndt, a w latach 1886–1902 wyższy urzędnik Lebrecht Arndt z Zimnicy. W latach 1917–1926 administratorem majątku był Richard Alter z Zimnicy, który następnie został jego dzierżawcą. W 1894 roku posiadłość liczyła 825 ha, z czego znaczną część – około 460 ha – zajmowały lasy. W 1930 roku powierzchnia dóbr wynosiła 794 ha, w tym aż 450 ha lasów. W latach trzydziestych XX wieku część gruntów rozparcelowano, natomiast książę Wilhelm zachował przede wszystkim kompleksy leśne, wchodzące w skład dóbr książęcych Waldgutherrschaft Oels.
Na początku XX wieku w rozległych lasach należących do majątku wzniesiono niewielki dwór myśliwski przeznaczony dla następcy pruskiego tronu. Budynek, określany również jako leśniczówka, był związany z łowieckimi zainteresowaniami kronprinza Wilhelma. Okoliczne lasy należały do jego ulubionych terenów polowań. Do Ligoty Małej książę przyjeżdżał również wraz z małżonką, księżną Cecylią Augustą (ur. 1886, zm. 1954), pochodzącą z dynastii Mecklenburg-Schwerin. Dwór myśliwski otrzymał formę niewielkiej, malowniczej budowli. Wzniesiono go na planie prostokąta jako budynek wysoko podpiwniczony, parterowy, z użytkowym poddaszem. Nakrywały go wysokie dachy dwuspadowe z lukarnami. Charakterystycznym elementem budowli jest konstrukcja ryglowa, tzw. mur pruski, nadająca jej wygląd typowy dla reprezentacyjnych leśniczówek i domów myśliwskich z przełomu XIX i XX wieku. Bryłę urozmaicają weranda oraz drewniany ganek. Budynek szczęśliwie przetrwał II wojnę światową oraz okres powojenny. Dawny dwór myśliwski zachował się do dziś i pełni funkcję prywatnego domu mieszkalnego.
Ligota Mała położona jest nieco ponad 10 kilometrów na południe od Oleśnicy. Z miasta powiatowego dojazd lokalną drogą (ul. Południowa) przez Ligotę Wielką. Zespół leśniczówki (nr 125) znajduje się w południowej części Ligoty Małej. Dokładna lokalizacja leśniczówki:
51.1266034970751, 17.377257249133105
Damian Dąbrowski,
Sierpień 2026 r.
