Powiat wołowski, gmina Wińsko

(nazwa niemiecka: Quallwitz, Kreis Wohlau)

 

 

Rys historyczny i stan obecny:

Miejscowość wzmiankowana w 1422 roku jako Chwalenicz. Chwałowice należały między innymi do Pani von Lestwitz. W 1787 roku właścicielem wioski był hrabia von Posadowsky. Osada w tym czasie liczyła 88 mieszkańców. W Chwałowicach wzmiankowano pański folwark, 8 gospodarstw zagrodników, 1 gospodarstwo chałupnicze i wiatrak. W 1830 roku posiadłość należała do Pana Lorentza. Miejscowość zamieszkiwało 99 osób, w tym 16 wyznania katolickiego. W wiosce znajdowało się 17 domów i folwark. W 1840 roku dobra rycerskie Chwałowice za 10 600 talarów nabył Pan G.F. Stark. Pozostał ich właścicielem przynajmniej do 1845 roku. W opisie miejscowości z tego roku wymieniono pański dom, folwark, 17 domów, 91 mieszkańców, w tym 2 katolików. W 1856 roku majątek należał do Pana Beila, a w 1872 roku do Pana Weissa. Kolejnym właścicielem był wzmiankowany w 1886 roku kupiec Paul Knorr. Jego posiadłość liczyła 142ha, w tym 103ha pól uprawnych, 11ha łąk, 24ha lasów, 4ha dróg i podwórzy gospodarczych. Na folwarku hodowano 11 koni, 26 sztuk bydła rogatego, w tym 16 krów. W 1903 roku dobra nabył Wilhelm Hartmann. Pozostał ich właścicielem co najmniej do 1937 roku. W 1937 roku powierzchnia włości wynosiła 137,5ha, w tym 100ha pól uprawnych, 10ha łąk, 20ha lasów, 4ha pastwisk, 0,5ha stawów, 1ha ogrodu i parku, 2ha dróg i podwórzy gospodarczych. Po zakończeniu drugiej wojny światowej majątek przejęło państwo polskie. Na folwarku funkcjonowało Państwowe Gospodarstwo Rolne. Pałac zamieniono w wielorodzinny budynek mieszkalny. Obecnie zabytek w dalszym ciągu pełni funkcje mieszkalne i można go zobaczyć tylko z zewnątrz. Pałac otacza niewielki zaniedbany park o przeważnie liściastym drzewostanie. Na zachód od rezydencji wokół dziedzińca gospodarczego wznoszą się pofolwarczne zabudowania.

Pałac

Rezydencja w Chwałkowicach została ufundowana najprawdopodobniej w pierwszej połowie XIX wieku. Budynek wzmiankowano w 1845 roku. Pałac murowany z cegły, potynkowany, założony na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny, z częściowo użytkowym poddaszem, nakryty dachem naczółkowym. Fasada (elewacja zachodnia) sześcioosiowa, z centralnym trzykondygnacyjnym ryzalitem mieszczącym główne wejście, poprzedzone murowanym gankiem, zwieńczonym tarasem. W elewacji ogrodowej (wschodniej) wydatny dwukondygnacyjny ryzalit z parterową dobudówką. Elewacje zachowały fragmenty ozdobnych detali: boniowanie pasowe przyziemia, gzymsy kordonowe między kondygnacjami, proste nadokienniki. Pałac nie jest wpisany do rejestru zabytków, posiada kilku właścicieli, którzy prowadzą nieskoordynowane i nie konsultowane z konserwatorem prace remontowe. Niestety jak widać po fasadzie odbija się to niekorzystnie na wyglądzie budynku.

 

Wygląd pałacu z 1906 roku możemy poznać dzięki widokówce zamieszczonej na portalu www.dolny-slask.org.pl

 

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/841134,foto.html?idEntity=529595 (dostęp: 23.07.2014 roku) 

 

Zabytki w Chwałkowicach

Do rejestru zabytków nie wpisano żadnego obiektu w Chwałkowicach. W ewidencji zabytków znalazł się zespół pałacowy (nr 6): pałac, brama na folwark, park pałacowy.

 

Informacje praktyczne i dojazd

Dojazd komunikacją publiczną do Chwałkowic zapewniają rzadko kursujące autobusy PKS Leszno z Góry, Wołowa, Wrocławia i Wschowy. Ze względu na trudności ze znalezieniem przesiadki nie polecam tego sposobu dojazdu. Podróżującym samochodem proponuję jechać z Gliwic autostradą A4 w kierunku Wrocławia do węzła Wrocław Południe, następnie autostradową obwodnicą miasta (A8) do węzła Wrocław Stadion i dalej DK94 w stronę Legnicy. Z tej ostatniej trasy tuż za Wrocławiem należy skręcić w prawo w lokalną drogę (ul. Wrocławska) prowadząca przez Krępice, Mrozów, Miękinie i Klękę do Brzegu Dolnego. Z Brzegu Dolnego najlepiej skierować się do Wołowa ulicą Dębową. Wołów należy opuścić ulicą Wiejską, czyli DK338. Trasa ta prowadzi do Wińska przez środek Chwałkowic. Zespół pałacowy znajduje się w północno-wschodniej części Chwałkowic, na prawo od DK338. Odległość: w jedną stronę z Gliwic około 225km, z Wrocławia około 60km. Samochód można zaparkować przy jednej z bocznych dróg prowadzących do dawnych zabudowań folwarcznych.

 

Damian Dąbrowski,

Lipiec 2014 r.

 

Joomla templates by a4joomla