Powiat wołowski, gmina Wołów

(nazwa niemiecka Gross Kreidel, Kreis Wohlau)

 

 

Zabytki w Krzydlinie Wielkiej

Do rejestru zabytków w Krzydlinie Wielkiej wpisano kościół p.w. św. Marii Magdaleny, pocz. XVI w., XVIII w., nr rej.: A/2961/1183 z 10.12.1964r. W ewidencji zabytków znalazła się m.in. dawna szkoła podstawowa. Na przedwojennych widokówkach budynek ten został opisany jako pałac (Schloss), dopiero po 1945 roku pełnił funkcje edukacyjne.   

 

Miejscowość wzmiankowana w 1209 roku jako Cridlina. W 1787 roku dobra w Krzydlinie Wielkiej wchodziły w skład włości biskupstwa wrocławskiego. W 1830 roku majątek w wiosce należał do rodzeństwa (Gebrüder) Paur. W Krzydlinie Wielkiej wzmiankowano wolne sołectwo i folwark. W 1842 roku posiadłość za 70400 talarów reńskich nabył porucznik Mentzel. Pozostał jej właścicielem przynajmniej do 1845 roku, kiedy to w Krzydlinie Wielkiej wzmiankowano folwark i wolne sołectwo rodziny Müller. Majątek zapewne rozparcelowano w drugiej połowie XIX wieku, bowiem w kolejnym księgach adresowych pojawia się już tylko wolne sołectwo należące od 1683 roku do rodziny Müller. W 1894 roku majątek wolnego sołectwa liczył 93ha. Jego właścicielem był Robert Mueller. W 1912 roku wolne sołectwo o powierzchni 96ha należało do Hansa Juliusa Müllera. Pozostał on właścicielem dóbr przynajmniej do 1937 roku. Według księgi adresowej z tego roku wolne sołectwo liczyło 93,7ha. Po zakończeniu drugiej wojny światowej włości przejęło państwo polskie. Dwór został zaadaptowany na szkołę podstawową. W 1997 roku w Krzydlinie Wielkiej wybudowano nową szkołę i dawną rezydencję zmieniono w budynek mieszkalny. W 2014 roku obiekt nie był użytkowany.

 

Dwór w Krzydlinie Wielkiej na przedwojennych widokówkach

 

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/5938457,foto.html?idEntity=506558 (dostęp: 5.03.2016r.).

 

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/627870,foto.html?idEntity=506558 (dostęp: 5.03.2016r.).

 

Dwór w Krzydlinie Wielkiej powstał najpóźniej w XIX wieku jako siedziba właścicieli wolnego sołectwa. Budynek murowany z cegły, w części o konstrukcji szachulcowej, potynkowany, założony na planie prostokąta, podpiwniczony, parterowy, z użytkowym poddaszem, nakrytym dachem naczółkowym w lukarnami i powiekami. Fasada (elewacja południowa) siedmioosiowa, z głównym wejściem umieszczonym centralnie w niewielkim ganku, poprzedzonym schodami. Elewacja tylna o częściowo zmienionym układzie okien, siedmioosiowa. Do elewacji bocznej zachodniej dostawiono dobudówki. Skromne elewacje pozbawione są ozdobnych detali architektonicznych, jedynie część otworów okiennych zachowała stosunkowo proste obramienia. W skład pobliskiej posesji nr 23 (na południe od dworu) wchodzą zabudowania pofolwarczne należące przed wojną do wolnego sołectwa. Od zachodu do dworu przylega boisko szkolne, być może wykonane w miejscu dawnego ogrodu.

Krzydlina Wielka położona jest około 12 kilometrów na zachód od Wołowa. Z miasta powiatowego najlepiej wyjechać ulicą Leśną, a następnie podróż kontynuować lokalną drogą prowadzącą do Krzydliny Wielkiej przez Krzydlinę Małą. Dawny dwór położony jest w centrum miejscowości, na zachód od głównej drogi. Samochód można zaparkować przy kościele, w niewielkiej odległości od rezydencji.  

 

 

Damian Dąbrowski,

Marzec 2016r.

 

Joomla templates by a4joomla