Powiat wołowski, gmina Wińsko

(nazwa niemiecka Kunern, Kreis Wohlau)

 

 

Zabytki w Konarach

Do rejestru zabytków w Konarach wpisano dawną cukrownię, obecnie eksponowaną jako trwała ruina, 1801r., nr rej.: A/2590/1062 z 18.02.1964r. Ponadto w ewidencji zabytków znajduje się zespół dworski (spichlerz, park dworski), stodoła (nr 25), dom mieszkalny i budynek gospodarczy (nr 27), dom mieszkalny (nr 45).

 

Miejscowość wzmiankowana w 1202 roku jako Vconar. Według źródła z 1787 roku wioska dzieliła się na dwie części – Dolne i Górne Konary. W miejscowości znajdował się pałac i dwa folwarki. Właścicielką dóbr była Pani von Unruh. Wcześniej włości należały do rodu von Tscheepe. Po otrzymaniu w 1799 roku subwencji rządowej podupadłe majątki Dolne i Górne Konary nabył chemik i fizyk Franz Carl Achard (ur.1753r., zm.1821r.). W 1802 roku wybudował on małą fabrykę z warzelnią cukru. Była to pierwsza cukrownia służąca do pozyskiwania cukru z buraków cukrowych. Budynek spłonął w 1807 roku. Następnie został odbudowany i służył w latach 1812-1814 jako szkoła cukrownictwa. Po śmierci Acharda w obiekcie urządzono gorzelnię. W 1828 roku majątki Dolne i Górne Konary za 30000 talarów reńskich nabył Karl Heinrich Feridnand Böhm (zm. po 1830r.). Według opisu miejscowości z 1830 roku w Konarach znajdował się folwark. W 1845 roku dobra w Konarach należały do spadkobierców Karla Heinricha Feridnanda Böhma. W tym czasie w miejscowości wzmiankowano dom pański i folwark. Od 1860 roku właścicielem posiadłości był Pan Hamscher. W rękach rodu Hamscher włości pozostały przez następne kilkadziesiąt lat. Księga adresowa z 1894 roku wymienia w Dolnych i Górnych Konarach (Ober und Nieder Cunern) spadkobierców Ernsta Hamschera. Całkowita powierzchnia majątku wynosiła 665ha, w tym m.in. 6ha dróg, podwórzy gospodarczych i innych użytków. W 1912 roku właścicielem dóbr liczących 665ha (z tego 6ha parku, dróg i podwórzy gospodarczych) był kapitan Emil Hamscher. W 1937 roku majątek o powierzchni zmniejszonej do zaledwie 158ha - w tym 110ha pól uprawnych, 9ha łąk, 4ha pastwisk, 32ha lasu, 1ha parku, 0,75ha ogrodu, 1,25ha dróg, podwórzy gospodarczych i innych użytków – należał już do landwirta Friedrich Neumann. W końcowej fazie drugiej wojny światowej wojska rosyjskie dokonały sporych zniszczeń w Konarach. Spalona została rezydencja oraz część zabudowań folwarcznych, w tym historyczny budynek pierwszej cukrowni. Po 1945 roku resztki  posiadłości przejęło państwo polskie. W 1964 roku zabezpieczono obwód murów zniszczonej cukrowni. Obecnie o historii Franza Carla Acharda i jego inwestycji informuje kilka tablic pamiątkowych. Obecnie w Konarach trudno znaleźć nawet ślady nieistniejącego pałacu. Teren dawnego majątku został rozparcelowany i jest częściowo ogrodzony i niedostępny.

 

Pałac w Konarach na przedwojennych fotografiach

 

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/751323,foto.html?idEntity=534411 (dostęp: 12.03.2016r.)

 

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/743891,foto.html?idEntity=534411 (dostęp: 12.03.2016r.)

 

Wzmiankowany już w 1787 roku pałac był budynkiem murowanym, założonym na planie prostokąta, podpiwniczonym, dwukondygnacyjnym, z częściowo użytkowym poddaszem, nakrytym dachem czterospadowym. Fasada była pięcioosiowa, z centralnym głównym wejściem poprzedzonym rozległym tarasem i schodami. Elewacje rezydencji ozdabiały gzymsy, pilastry i boniowane lizeny na narożach.

Na północny-zachód od folwarku zachowały się fragmenty dawnego parku, obecnie zaniedbanego. Obecnie najlepiej zachowanym budynkiem dawnego majątku jest spichlerz.

Konary znajdują się około 13 kilometrów na północny-zachód od Wołowa. Miejscowość leży przy trasie nr 334 łączącej Wołów z Chobienią. Dawny majątek wraz z reliktami cukrowni położony jest w centrum Konar, przy głównej ulicy (DK334). Samochód najlepiej zaparować w bocznej drodze, w pobliżu spichlerza.

 

Damian Dąbrowski,

Marzec 2016r.

 

Joomla templates by a4joomla