Powiat wołowski, gmina Wołów

(nazwa niemiecka: Mondschütz, Kreis Wohlau)

 

 

Rys historyczny i stan obecny:

Miejscowość wzmiankowana w 1302 roku pod nazwą Moianschitz, a w 1469 roku jako Manschicz. W czternastym stuleciu Mojęcice należały do rodziny von Haugwitz. Zapewne przedstawiciele tego rodu wybudowali ufortyfikowaną siedzibę z wieżą mieszkalną, którą wraz z dobrami w 1466 roku przejęła rodzina von Stosch. Wieża mieszkalna została opuszczona około 1590 roku. Na początku XVII wieku właścicielem majątku w Mojęcicach był Friedrich von Stosch (ur. 1579r., zm.1633r.). Podjął on budowę nowej renesansowej rezydencji. Prace rozpoczęte około 1616 roku przedłużały się w wyniku błędów budowniczego Balthasara Reymanna z Legnicy. Roboty kontynuował architekt Anton Fodige. Budowę zakończono ostatecznie w 1624 roku. Dobra pozostały w rękach rodziny von Stosch do 1664 roku. Kolejnym właścicielem posiadłości został baron von Kottwitz. W 1787 roku włości należały do Pana von Köckritz (właściciel od 1781r.). W skład dóbr wchodził pałac, 2 pańskie folwarki, folwark Canthen. Mojęcice liczyły 496 mieszkańców. W wiosce wzmiankowano ewangelicki kościół, probostwo, szkołę, dwa wiatraki, 21 gospodarstw kmiecych, 36 zagrodniczych i 24 chałupnicze. W 1830 roku dobra należały do starszego ziemskiego i rotmistrza Ludwiga von Köckritz. W Mojęcicach znajdował się pałac, folwark, 84 domy, zamieszkane przez 681 osób, w tym 30 wyznania katolickiego. W 1845 roku według opisu miejscowości był w niej pałac, folwark i 115 domów. Mojęcice liczyły 776 mieszkańców, w tym 45 katolików. Ludwig von Köckritz wymieniony był jako właściciel dóbr w Mojęcicach jeszcze w źródle z 1857 roku. W księdze adresowej z 1872 roku w miejscowości wzmiankowano już barona Diepolda von Köckritz, rotmistrza w stanie spoczynku z Żerkowa koło Brzegu Dolnego (in Gross Sürchen bei Dyhrenfyrth). W 1886r. właścicielem dóbr w Mojęcicach był Diepold von Köckritz. Posiadłość liczyła 640ha, w tym 253ha pól uprawnych, 80ha łąk, 6ha pastwisk, 281ha lasów, 12ha stawów, 8ha dróg i podwórzy gospodarczych. Na folwarku hodowano 50 koni, 197 sztuk bydła rogatego, w tym 96 krów, 1550 owiec, 33 świnie. W 1894 roku majorat Mojęcice z folwarkiem Canten miał powierzchnię 956ha. W rekach Diepolda von Köckritz dobra pozostały przynajmniej do 1912 roku. W 1917 roku majorat z folwarkiem Canten należał już do Friedricha Karla barona von Köckritz und Friedland, kapitana w stanie spoczynku z Maniowa w powiecie głogowskim (auf Mahnau Kreis Glogau). Gospodarstwo w Mojęcicach prowadził inspektor Rudolf Liebezeit. Włości liczyły 1006ha, w tym 538ha pól uprawnych, 110ha łąk, 330ha lasów, 4ha stawów, 24ha parku, ogrodu, szkółki drzew, dróg i podwórzy gospodarczych. Friedrich Karl baron von Köckritz und Friedland wymieniany był jako właściciel majątku w księgach adresowych do 1930 roku. W 1930 roku folwarkiem opiekował się nadinspektor Reiche. Powierzchnia dóbr wynosiła 924ha, w tym 488ha pól uprawnych, 83ha łąk, 330ha lasów, 4,5ha stawów, 18,5ha parku, ogrodu, szkółki drzew, dróg i podwórzy gospodarczych. W 1937 roku majorat należał już do Dr Friedricha Augusta Frieherra von Köckritz. Powierzchnia i zagospodarowanie majątku nie zmieniło się w stosunku do wpisu z 1930 roku. Po zakończeniu drugiej wojny światowej śląskie posiadłości rodu von Köckritz przejęło państwo polskie. Rezydencję wraz z folwarkiem przekazano Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu. W dworze urządzono biura, przedszkole i mieszkania pracowników przedsiębiorstwa. Majątek wchodził w skład Kombinatu PGR Wołów, jako Zakład Rolny Mojęcice. W latach 1974-1975 właściciel przeprowadził remont tynków bez porozumienia z konserwatorem zabytków. Po likwidacji PGR-u na początku lat 90-tych XX wieku folwark wraz z rezydencją znalazł się w gestii Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jak podaje Romuald Łuczyński od 1994 roku dwór jest własnością prywatną. W 2013 roku w zabytku trwały prace remontowe. Obecnie (lipiec 2015 roku) w budynku prowadzona jest działalność gospodarcza. Więcej informacji na oficjalnej stronie obiektu:

http://palac-mojecice.pl/

 

Dwór

Renesansowy dwór wzniesiony w latach 1616-1624, rozbudowany o skrzydło północne w latach 1690-1720, przekształcony na zlecenie Ludwiga von Köckritz w 1824 roku. Budynek murowany, potynkowany, trzyskrzydłowy, z niewielkim dziedzińcem otwartym od północy. Skrzydła podpiwniczone, dwukondygnacyjne, z poddaszem, nakryte dachami mansardowymi z powiekami. Fasada (elewacja południowa) siedmioosiowa, z centralnym głównym wejściem, ozdobionym pięknym renesansowym portalem, wykonanym około 1620 roku przez warsztat Johanna Pola z Głogowa. Elewacje skromnie dekorowane, z obramieniami uszatymi wokół części otworów okiennych. Na osi dworu sień z klatką schodową. Układ wnętrz trzy- i czterotraktowy. W kilku pomieszczeniach zachowane oryginalne sklepienia z dekoracją sztukatorską.

Wokół dworu pozostałości dawnej fosy. Od zachodu do rezydencji przylega park. Bardziej na południe wokół dziedzińca wznoszą się zabudowania folwarczne.

 

Dwór na początku XX wieku

 

Źródło: R. Weber, „Schlesische Schlösser”, t.2, tablica nr 83.

 

Zabytki w Mojęcicach

Do rejestru zabytków w Mojęcicach wpisano kościół filialny p.w. MB Różańcowej, 2 poł. XV w., k. XVI w. (nr rej.: A/2662/445 z 14.09.1957r.); zespół dworski: dwór, 1616-24, 1824r. (nr rej.: A/2661/275 z 11.05.1951r., park z XIX w. (nr rej.: A/2592/446/W z 13.04.1979r.). Ponadto w ewidencji zabytków znalazły się m.in.: oficyna dworska (nr 115), pawilon przy moście, domy pracowników folwarku (nr 107, 114, 119 i 120), dawny spichlerz, spichlerz z kieratem, obora. Niestety po wpisie do ewidencji w miejscowości zmieniono nazwy ulic i podane numery są już nieaktualne.

 

Informacje praktyczne i dojazd

Dojazd komunikacją publiczną do Mojęcic zapewniają autobusy PKS kursujące z Lubiąża i Wołowa. Ze względu na możliwość znalezienia przesiadki polecam dojazd przez Wołów. Do miasta można np. dotrzeć pociągiem w Wrocławia. Podróżującym samochodem proponuję jechać z Gliwic autostradą A4 w kierunku Wrocławia do węzła Wrocław Południe, następnie autostradową obwodnicą miasta (A8) do węzła Wrocław Stadion i dalej DK94 w stronę Legnicy. Z tej ostatniej trasy tuż za Wrocławiem należy skręcić w prawo w lokalną drogę (ul. Wrocławska) prowadzącą przez Krępice, Mrozów, Miękinie i Klękę do Brzegu Dolnego. Z Brzegu Dolnego najlepiej wyjechać ulicą Naborowską i kontynuować podróż w stronę Wołowa przez Naborów i Stobno. Przed Wołowem należy skręcić w lewo w DK338 (ul. Kościuszki) prowadzącą do Lubiąża przez Mojęcice. Zespół dworski znajduje się w zachodniej części Mojęcic, na prawo od trasy DK338. Adres dworu: ul. Główna 5. Odległość: w jedną stronę z Gliwic około 215km, z Wrocławia niecałe 50km. W 2013 roku samochód można było zaparkować przed wjazdem na teren folwarku, w pobliżu kościoła. Obecnie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą parking znajduje się zapewne przy dworze.

 

Damian Dąbrowski,

Lipiec 2015 r.

 

Joomla templates by a4joomla