Powiat wołowski, gmina Wińsko

(nazwa niemiecka Kunzendorf a. Oder, Kreis Steinau a.O., od 1932r. Kreis Wohlau)

 

 

Zabytki w Małowicach

Do rejestru zabytków nie wpisano żadnego obiektu w Małowicach. W ewidencji zabytków znajdują się między innym: kościół filialny p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP; cmentarz poewangelicki (na zachód od kościoła); zespół pałacowy: pałac, czworaki – obecnie dom mieszkalny (nr 20), czworaki – obecnie dom mieszkalny (nr 22-26), budynek gospodarczy, spichlerz, obora, park pałacowy; zespół dworca kolejowego: budynek dworca, magazyn towarowy.

 

Miejscowość wzmiankowano w 1536 roku jako Conzendorff. Przez długi czas Małowice pozostawały w rękach rodu von Lemberg, od którego odkupił wioskę von Gfug. W 1787 roku właścicielem dóbr rycerskich był rotmistrz von Gfug. W Małowicach znajdował się folwark. W 1824 roku włości za 50000 talarów reńskich nabył kupiec Anton Kluge. W opisach wioski z 1830 i 1845 roku wzmiankowano folwark. Majątek w rękach Antona Kluge pozostał przynajmniej do 1845 roku. W 1872 roku właścicielem posiadłości był Pan Jokisch. W 1894 roku dobra o powierzchni 418ha (w tym m.in. 20ha dróg, podwórzy gospodarczych i innych użytków) należały do Paula Beyera. W księdze adresowej z 1912 roku wzmiankowano w Małowicach Wilhelma Teichmanna. Jego majątek liczył 411,3ha, z tego 3ha stawów, 2ha łoziny, 3ha parku i ogrodu, 4ha dróg i podwórzy gospodarczych. W 1937 roku dobra rycerskie Małowice o powierzchni 142,75ha (w tym 116,25ha pól uprawnych, 14,8ha łąk, 1,55ha pastwisk, 0,75ha lasu, 4,16ha stawów, 2,5ha parku i ogrodu, 2,74ha dróg, podwórzy gospodarczych i innych użytków) posiadał landwirt Philipp Abraham. Po zakończeniu drugiej wojny światowej włości przejęło państwo polskie. Folwark wraz z rezydencją przekazano w zarząd Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu Wińsko z siedzibą w Piskorzynie. W pałacu urządzono mieszkania dla pracowników przedsiębiorstwa. W 1983 roku przeprowadzono remont zabytkowej rezydencji. Po upadku PGR-u w 1990 roku zabudowania pofolwarczne znalazły się w gestii Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W kolejnych latach majątek oddano w dzierżawę. Obecnie w pałacu nadal znajdują się prywatne mieszkania i zabytek można zobaczyć tylko z zewnątrz.

 

Rezydencja w Małowicach na przedwojennych widokówkach

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/5477618,foto.html?idEntity=524745 (dostęp: 29.03.2016r.)

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/730552,foto.html?idEntity=524745 (dostęp: 29.03.2016r.)

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/686822,foto.html?idEntity=524745 (dostęp: 29.03.2016r.)

 

Pałac w Małowicach nie był wzmiankowany w źródłach z 1787, 1830 i 1845 roku. Rezydencja zapewne została jednak wzniesiona w pierwszej połowie XIX wieku. Budynek murowany z cegły, potynkowany, założony na planie prostokąta, dwukondygnacyjny, nakryty dachem czterospadowym. Fasada (elewacja wschodnia) dziewięcioosiowa, z centralnym jednoosiowym pozornym ryzalitem mieszczącym głównej wejście poprzedzone drewnianym gankiem. W narożniku południowo-zachodnim trzykondygnacyjna kwadratowa wieża nakryta czterospadowym daszkiem. Elewacje uproszczone, zachowały gzymsy między kondygnacjami, gzyms wieńczący i proste obramienia otworów okiennych.

Pałac skierowany jest fasadą na dawny dziedziniec folwarczny. Wokół niego częściowo zachowane zabudowania gospodarcze. Część budynków doprowadzono do ruiny i wyburzono. Na południe od rezydencji rozciąga się zaniedbany park.

Małowice położone są nieco ponad 16 kilometrów na północny-zachód od Wołowa. Z miasta najlepiej wyjechać DK340 (ul. Ścinawska) w kierunku Ścinawy. Za miejscowością Boraszyn z DK340 trzeba skręcić w prawo w lokalną drogę do Małowic. Zespół pałacowo-folwarczny znajduje się w północnej części miejscowości, na lewo (na zachód) od głównej ulicy. Samochód można zostawić na dziedzińcu gospodarczym w bezpośrednim sąsiedztwie pałacu.  

 

Damian Dąbrowski,

Marzec 2016r.

 

 

Joomla templates by a4joomla