Powiat wołowski, gmina Wińsko

(nazwa niemiecka Piskorsine, w latach 1937-1945 Kirchlinden, Kreis Wohlau)

 

 

Zabytki w Piskorzynie

Do rejestru zabytków w Piskorzynie wpisano kościół parafialny p.w. Niepokalanego Serca NMP,  z ok. 1918-20r., nr rej.: A/3006/662/W z 7.07.1993r.; zespół pałacowy:  pałac,  z poł. XVIII w., pocz. XX w., nr rej.: A/2606/463/W z 29.11.1980r.,  park,  z poł. XIX, nr rej.: A/2607/464/W z 29.11.1980r. Ponadto w ewidencji zabytków znajdują się: cmentarz poewangelicki; plebania (nr 38/40); cmentarz katolicki; zespół pałacowy (dawne dobra dolne): wpisany także do rejestru pałac (nr 16), studnia, dwie bramy pałacowe, dom mieszkalny robotników folwarcznych (nr 17), budynek gospodarczy (nr 17), park pałacowy; zespół pałacowy (dawne dobra górne): dom zarządcy i robotników folwarcznych (nr 47 a-b), Dom Ludowy (obecnie świetlica wiejska); dom mieszkalny (nr 16); dom mieszkalny (nr 30); dom mieszkalny (nr 33); dom mieszkalny – dawna szkoła (nr 52); dom mieszkalny (nr 54).  

 

W 1787 roku właścicielką posiadłości w Piskorzynie była Pani von Skrbensky. W miejscowości znajdował się pałac, dwa folwarki, ewangelicki kościół, probostwo, szkoła, dwa wiatraki, 10 gospodarstw kmiecych, 18 zagrodniczych i 12 chałupniczych. W 1827 roku major baron Senft von Pilsach za 29000 talarów reńskich nabył dobra w Piskorzynie. Według źródła z 1845 roku pozostawał on właścicielem majątku. W miejscowości w 1830 i 1845 roku wzmiankowano m.in. pałac, dwa folwarki i wolne sołectwo. W 1872 roku dobra należały do radcy handlowego Leopolda Schöllera. Folwarki dzierżawił Pan Wiedemann. W 1894 roku właścicielami dóbr rycerskich Piskorzyna i Naroków (Norigawe) byli Karl Stene z Wrocławia i właściciel fabryki Arnold Schöller. Włości liczyły 583ha, w tym 419ha pól uprawnych, 57ha łąk, 91ha lasów, 2ha stawów, 14ha dróg, podwórzy gospodarczych i innych użytków. W księdze adresowej z 1912 roku w Piskorzynie w dalszym ciągu wzmiankowano Karla von Stene radcę handlowego z Wrocławia i Arnolda Schöllera. Powierzchnia majątku wzrosła do 628ha, w tym 409ha pól uprawnych, 19ha łąk, 171ha lasów, 1ha stawów, 7ha łoziny, parku i ogrodu, 21ha dróg i podwórzy gospodarczych. W 1937 roku posiadłość licząca 608ha (w tym 363ha pól uprawnych, 15ha łąk, 12ha pastwisk, 5ha stawów, 192ha lasów, 2ha parku, 19ha dróg i podwórzy gospodarczych) należała do kapitana Karla von Stene. W rękach jego przodków dobra pozostawały od 1855 roku. Po zakończeniu drugiej wojny światowej majątek przejęło państwo polskie. Pałac znalazł się w gestii resortu oświaty i przez wiele lat pełnił funkcję Zbiorczej Szkoły Gminnej. Zabytek remontowano w 1986 i 1991 roku. Po likwidacji szkoły w 2007 roku dawną rezydencję wraz z budynkami gospodarczymi przekazano w dzierżawę Fundacji „Tara”. W 2010 roku fundacja otrzymała obiekt w formie darowizny. Obecnie w dalszym ciągu pozostaje właścicielką zabudowań.

Informacje na temat fundacji

http://www.fundacjatara.pl/

Niewątpliwie fundacja robi wiele dobrego dla ratowania zwierząt, a szczególnie koni. Niestety na utrzymanie zabudowań w dobrym stanie prawdopodobnie nie starcza jej środków. Pałac w Piskorzynie wydaje się być zaniedbany i przyszłość tego zabytku wcale nie jest pewna.  

 

Piskorzyna na przedwojennych widokówkach

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/979292,foto.html?idEntity=506524 (dostęp: 25.07.2016r.)

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/3416350,foto.html?idEntity=506524 (dostęp: 25.07.2016r.)

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/689387,foto.html?idEntity=506524 (dostęp: 25.07.2016r.)

 

Pałac – majątek Niederhof

Rezydencja wzniesiona najprawdopodobniej około połowy XVIII wieku. Wzmiankowana w 1787, 1830 i 1845 roku. Budynek przekształcono na początku dwudziestego stulecia. Pałac murowany, potynkowany, założony na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny, z częściowo użytkowym poddaszem, nakrytym dachem naczółkowym. Fasada (elewacja północno-zachodnia) siedmioosiowa, z centralnym głównym wejściem umieszczonym w trzyosiowym pozornym ryzalicie poprzedzonym gankiem filarowym podtrzymującym balkon. W elewacji ogrodowej (południowo-wschodniej) wydatny ryzalit zwieńczony trójkątnym przyczółkiem. Od południa dostawiona dwukondygnacyjna przybudówka z płaskim dachem. Elewacje skromnie zdobione, zachowały gzymsy (wieńczący i między kondygnacjami) i opaski wokół otworów okiennych. Układ wnętrz dwutraktowy, z centralną sienią. W jednym z pomieszczeń przyziemia sklepienie kolebkowe. W pobliżu rezydencji resztki założenia parkowego. Bardziej na południe zabudowania pofolwarczne.   

 

 

Dawny majątek Oberhof

Z folwarku przetrwał do dziś tylko jeden budynek gospodarczy oraz zabudowania mieszkalne pracowników i dom zarządcy (nr 47 a-b). Warto również zwrócić uwagę na opuszczony dom mieszkalny po drugiej stronie drogi (nr 52). Jest to budynek dawnej szkoły.

 

Piskorzyna położona jest około 20 kilometrów na północ od Wołowa. Z miasta powiatowego najlepiej wyjechać DK338 (ul. Wiejska) prowadzącą do Wińska, dalej podróż należy kontynuować DK36 w kierunku Wąsosza. Piskorzyna znajduje się przy tej drugiej trasie. Na wschód od DK36 położone są zabudowania dawnego majątku dolnego (Niederhof), w tym pałac. Samochód można zostawić na poboczu drogi, przy wjeździe na teren gospodarstwa rolnego. W zachodniej części Piskorzyny w pobliżu kościoła wznoszą się zabudowania folwarku Oberhof. Samochód można zaparkować na poboczu drogi, bądź nawet na pofolwarcznym dziedzińcu gospodarczym.

 

Damian Dąbrowski,

Lipiec 2016r.

Joomla templates by a4joomla