Powiat wołowski, gmina Wińsko

(nazwa niemiecka Mersine, w latach 1936-1945 Maibach N.S., Kreis Wohlau)

 

 

Zabytki w Morzynie

Do rejestru zabytków w Morzynie wpisano park, założony po 1880r., nr rej.: A/3007/548/W z 31.01.1984r. Ponadto w ewidencji zabytków znajduje się zespół dworski.

 

W 1787 roku majątek w Morzynie należał do Pana von Rohra. W miejscowości znajdował się folwark, szkoła i dwa młyny. W 1830 roku właścicielem dóbr Morzyna Górna i Dolna (Ober und Nieder) był Pan Grundmann. W wiosce wzmiankowano dwa folwarki. W 1839 roku za 22447 talary reńskie majątki nabył Pan Stephan. Pozostał właścicielem włości w Morzynie Górnej i Dolnej (Ober und Nieder) przynajmniej do 1845 roku. Według opisu miejscowości z 1845 roku znajdował się w niej dom pański i folwark. W 1872 roku posiadłość należała do Karla von Schuckmanna. W 1894 roku włości pozostawały w rękach spadkobierców von Schuckmanna. Powierzchnia dóbr wynosiła 375ha, z tego 5ha ogrodu, 12ha dróg i stawów, 2ha podwórzy gospodarczych i innych użytków. W 1912 roku właścicielem majątku liczącego 375ha (w tym m.in. 4ha parku, 1ha ogrodu, 4ha dróg i podwórzy gospodarczych) był porucznik Fritz Berndt. W stopniu rotmistrza Fritza Berndta wymienia jeszcze księga adresowa z 1926 roku. Pomiędzy 1926 a 1930 rokiem majątek przeszedł w ręce Marii Emmy baronowej von Fürstenberg, z domu von Ruffer. Funkcję jej generalnego pełnomocnika pełnił Franz baron von Fürstenberg. Według księgi adresowej z 1937 roku posiadłość należała do spółki spadkobierców von Fürstenberga.  Zarządzającym był Franz baron von Fürstenberg. Dobra miały powierzchnię 335ha, w tym 221ha pól uprawnych, 22ha łąk, 25ha pastwisk, 60ha lasu, 4ha parku, 3ha dróg, podwórzy gospodarczych i innych użytków. Po zakończeniu drugiej wojny światowej majątek przejęło państwo polskie. Historia rezydencji w Morzynie po 1945 roku nie jest znany. Być może pałac został zniszczony w końcowej fazie działań wojennych, możliwe również że zdewastowano go i rozebrano w czasach Polski Ludowej. Obecnie z zespołu pałacowo-folwarcznego pozostał zaniedbany i zdziczały park z resztkami murów pałacu (przyziemie i piwnice) oraz nieliczne zabudowania gospodarcze.

 

Pałac w Morzynie na fotografiach sprzed 1945 roku

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/707710,foto.html?idEntity=551580 (dostęp: 16.05.2016r.)

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/894382,foto.html?idEntity=551580 (dostęp: 16.05.2016 r.)

Źródło: http://dolny-slask.org.pl/5896799,foto.html?idEntity=551580 (dostęp: 16.05.2016r.)

 

W 1787 i 1830 roku w Morzynie wzmiankowano folwark. Pierwsza pewna informacja o siedzibie pańskiej pochodzi z 1845 roku. Możliwe, że około 1880 roku przebudowano rezydencję i założono park. Dzięki przedwojennym widokówkom możemy poznać wygląd pałacu. Nieistniejący budynek był murowany z cegły, potynkowany, założony na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny, z poddaszem nakrytym czterospadowym dachem. Fasada była siedmioosiowa z centralnym głównym wejściem. Elewacja ogrodowa posiadała pięć osi i dodatkowe wejście poprzedzone drewnianym gankiem i schodami. Elewacje zdobiły liczne gzymsy (między kondygnacjami, wieńczący, odcinkowe nad oknami parteru). Przed pałacem znajdował się ozdobny ogród z gazonem.

 

Morzyna znajduje się około 20 kilometrów na północ od Wołowa. Ze stolicy powiatu najlepiej wyjechać DK339 w kierunku Strupiny (ul. Rawicka). W Pełczynie z DK339 należy skręcić w lewo w lokalną drogę prowadzącą do Morzyny przez Smogorzówek, Smogorzów Wielki, Rudawę, Brzózkę i Węglewo. Pozostałości folwarku i park podworski położone są na południowo-wschodnim krańcu Morzyny, na lewo od głównej drogi (Węglewo – Wrząca Wielka).

 

Damian Dąbrowski,

Maj 2016r.

 

 

Joomla templates by a4joomla